2

SAVOIR VIVRE

Dom

  • Fartuszek nalezy zdjac, zanim przyjda goscie.
  • Obdzielanie gosci kapciami jest nieeleganckie.
  • Wchodzacym gosciom trzeba pomóc rozebrac sie, powiesic palta, a tym, którzy sa u nas po raz pierwszy - wskazac lazienke.
  • Po wprowadzeniu gosci do pokoju nalezy przedstawic sobie tych, którzy sie nie znaja.
  • Gdy przybeda juz wszyscy, nalezy zaprosic gosci do stolu, wskazujac im miejsca.
  • Na miejscach honorowych sadza sie osoby najstarsze, jubilatów, solenizantów, mloda pare, itp.
  • Malzenstwa nalezy raczej rozdzielac.
  • Panie sadzac miedzy panami.
  • Zaraz po przybyciu gosci nalezy wylaczyc telewizor.
  • Mozna urzadzic kacik do palenia, gdyz przy wspólnym stole nie powinno sie palic.
  • Nie powinno sie natretnie zachecac gosci do jedzenia.
  • Gospodyni powinna troszczyc sie, by niczego na stole nie brakowalo.
  • Podajac potrawy, w pierwszej kolejnosci nalezy obsluzyc osoby starsze i honorowe, potem panie i reszte gosci.
  • Gospodyni musi dbac o estetyke stolu, usuwajac w pore brudne naczynia.
  • Gospodarze powinni czuc sie odpowiedzialni za trzezwosc gosci! Kategorycznie nie powinni tez dopuszczac do prowadzenia samochodu przez osoby pijace.
  • Gdy jedno z gospodarzy wychodzi do kuchni, drugie musi pozostac z goscmi.
  • Dobrym obyczajem jest wzniesienie toastu za zdrowie gosci.
  • Nie wolno nalegac, aby goscie zostali, kiedy wlasnie chca wyjsc.
  • Wychodzacym do przedpokoju gosciom trzeba pomóc ubrac sie i poczekac, az wyjda. Przed wyjsciem - podziekowac za przybycie.
  • Serwetke kladziemy zawsze po lewej stronie talerza lub na jego srodku, kiedy jest jeszcze pusty.
  • Dania podzielone na porcje i zupy podaje sie z prawej strony, natomiast te do nakladania z pólmiska - z lewej. Napoje nalewa sie z prawej strony. Talerze brudne zabiera sie z prawej, a czyste stawia z lewej strony.
  • Kieliszki ujmujemy prawa reka, wiec stawiamy je po prawej stronie i ustawiamy wg kolejnosci uzycia.
  • Owoce podaje sie gosciom tak, zeby mogli zjesc latwo i wygodnie, nie psujac estetycznych wrazen wspólbiesiadników - to zasada podstawowa.
  • Najlepiej podawac owoce calkowicie przygotowane do jedzenia, tj. obrane, oczyszczone z pestek i gniazd nasiennych i tak pokrojone, by mozna je bylo nabrac na talerzyk i jesc sztuccami.
  • Stól nakrywa sie bialym lub kolorowym obrusem, dostosowanym wielkoscia do powierzchni stolu. Brzegi obrusa zwisaja poza krawedzie stolu równo ze wszystkich stron, na dlugosc 20- 30 cm. Obrus powinien byc swiezy, co podkreslaja kanty powstale w wyniku jego zlozenia. Jezeli uzywamy porcelany we wzorki, stól nakrywamy gladkim obrusem, i odwrotnie - gdy porcelana jest bez wzorków, korzystamy z obrusa we wzorki.Zanim przykryjemy stól obrusem, kladziemy miekka tkanine i folie plastikowa. Wygladzaja one nierównosci stolu i zabezpieczaja przed ewentualnymi skutkami rozlania wina lub zupy, tlumia dzwieki zmienianych talerzy, kieliszków, sztucców.
  • Napoje podajemy w odpowiednio dobranych kieliszkach i szklankach, które podnosza równiez estetyczny wyglad stolu. Liczba kieliszków i szklanek zalezna jest od serwowanych napojów, przy czym dla kazdego napoju jest przeznaczony inny rodzaj szkla.
  • Kieliszki ustawia sie nieco z prawej strony, powyzej talerza podstawowego, szeregujac je wg kolejnosci uzycia. Oddzielnie stoi szklaneczka, która napelnia sie oziebla woda mineralna. Jesli do przystawki podamy wódke, kieliszek ten znajdzie sie pierwszy od prawej strony, drugie miejsce zajmie kieliszek do bialego, a trzecie - do czerwonego wina. Kieliszek do szampana lub wina deserowego zajmie ostatnie miejsce w rzedzie. W wypadku braku miejsca na stole kieliszki moga byc ustawione w dwa rzedy.
  • W niektórych sytuacjach kawe po posilku pijemy przy tym samym stole. Kieliszków do winiaku i likieru nie stawiamy razem z innymi, podaje sie je dopiero po nalaniu kawy do filizanek.
  • Ukladajac menu, kierujemy sie powszechnie obowiazujaca kolejnoscia, w jakiej spozywamy poszczególne dania: przystawka, zupa, danie rybne, danie miesne, sery, deser, kawa
  • Liczba podanych dan w czasie sniadania lub obiadu zalezna jest od charakteru przyjecia i mozliwosci finansowych gospodarza. Najczesciej podaje sie kilka dan, dowolnie dobranych, przy zachowaniu obowiazujacej kolejnosci. Podajemy wiec danie rybne przed miesnym, a przystawke zimna przed zupa. Nie mozna podac dania z ryby po daniu z miesa, a serów przed zupa. Zbyt bogate przyjecie, urzadzane ponad stan, nie daje najlepszego swiadectwa o naszej gospodarnosci, zwlaszcza, ze nie liczba talerzy na stole decyduje o przyjazni i ludzkiej zyczliwosci. Sniadania i obiady wydawane w czasie oficjalnych kontaktów cechuje skromnosc w doborze dan. Jednakze powinny one byc smacznie przyrzadzone i ladnie podane.
  • Dekoracje stolu nie moga przeslaniac widoku goscia z naprzeciwka.
  • Przy wiekszej liczbie gosci mozesz wskazac uklad osób poprzez umieszczenie wizytówek na stole.
  • Jesli stól jest za maly na umieszczenie wszystkich nakryc jednoczesnie, mozemy kazdorazowo nowe sztucce podawac z kolejnym daniem.

ETYKIETA

  • Mezczyzna klania sie kobiecie, mlodszy-starszemu, pracownik-przelozonemu, idacy-stojacemu, jadacy samochodem-idacemu pieszo, jedna osoba-grupie, idacy schodami w góre-schodzacemu w dól, idacy szybciej-idacemu wolniej, wchodzacy-obecnym w pomieszczeniu.
  • Przy powitaniu pierwsza wyciaga reke do mezczyzny kobieta, starsza osoba do mlodszej. Kobiety powinny tak podawac dlon, zeby umozliwiac uscisk i pocalowanie jej. Jezeli osoba, która powinna pierwsza wyciagnac reke, nie czyni tego, nie nalezy przejmowac inicjatywy. Mezczyzni czasami caluja kobiety w reke (lub jak to dawniej bywalo w czubki palców). Jezeli mezczyzna czuje, ze kobieta nie chce byc pocalowana w reke, nie powinien tego robic na sile.
  • Przy spotkaniu sluzbowym witanie zaczyna sie od szefa, nawet jezeli jego zastepca jest kobieta lub znacznie starszy mezczyzna.
  • Osoba wchodzaca do pomieszczenia powinna sie pierwsza przywitac (np. powiedziec "dzien dobry"), niezaleznie od stanowiska.
  • Gdy przelozony wchodzi do pokoju, pracownicy nie powinni wstawac. Przelozony powinien pozdrowic pracowników, a oni po odpowiedzeniu na pozdrowienie powinni kontynuowac swoja prace.
  • Jezeli przelozony podchodzi i podaje reke, mezczyzna wstaje, a kobieta siedzi. Gdy zostaje nawiazana rozmowa, kobieta powinna wstac, ale przelozony powinien ja poprosic, zeby jednak usiadla.
  • Kobieta przy witaniu sie siedzi.
  • Kobiety caluja sie w Polsce trzykrotnie. W Anglii dwukrotnie.
  • Czesc znawców tematu wypowiada sie przeciwko calowaniu kobiet w reke. O ile zwyczaj ten przez wiekszosc obcokrajowców jest uznawany za zasciankowy, o tyle w Polsce jest dosc rozpowszechniony. Czesc kobiet, z punktu widzenia emancypacji, jest przeciwna calowaniu w reke
  • Przedstawia sie mezczyzne-kobiecie, mlodszego-starszemu, mlodszego ranga-starszemu ranga, pojedyncza osobe, niezaleznie od plci-malzenstwu.
  • Najpierw wymienia sie nazwisko osoby przedstawianej.
  • Propozycje przejscia na "ty" sklada starszy - mlodszemu, kobieta - mezczyznie, przelozony - podwladnemu, starszy pracownik - mlodszemu pracownikowi.
  • Zanim zaproponuje sie przejscie na "ty", nalezy sie zastanowic, czy na pewno tego chcemy, czy nie dzieje sie to na potrzebe chwili i czy nastepnego dnia nie bedziemy zalowac tej decyzji.
  • Zapraszenie gosci odbywa sie telefonicznie lub za pomoca zaproszen. Piszemy je w trzeciej osobie i wypelniamy czarnym atramentem lub na maszynie. Nie powinny one zawierac podpisów ani tez daty i miejsca wyslania. U góry karty, w jej pierwszych liniach podajemy, kto zaprasza, a wiec gospodarza lub gospodarzy. W nastepnych umieszczamy jeden z dwóch zwrotów "prosi (prosza)" lub "ma (maja) zaszczyt prosic". Na wpisanie imienia i nazwiska (ewentualnie tytulu sluzbowego) osoby zapraszanej wykorzystuje sie dwie nastepne linie. W dalszej czesci zaproszenia podaje sie inne niezbedne informacje, jak forma spotkania, kiedy sie ono odbedzie, o której godzinie i gdzie.
  • W zaproszeniach na koktajle podaje sie czas rozpoczecia i zakonczenia przyjecia, np. 16-18. Zapraszajac na sniadania, obiady i przyjecia bufetowe, zaznacza sie tylko godzine rozpoczecia.
  • Zaproszenia zawieraja czesto prosbe o potwierdzenie obecnosci, co znajduje wyraz w uwadze umieszczonej u dolu karty zaproszeniowej. Po prawej lub lewej stronie znajduje sie skrót: R.S.V.P. (repondez s'il vous plait - prosze odpowiedziec) i numer telefonu.Na sniadania i obiady, w których uczestniczy stosunkowo mala liczba gosci, z zasady zaprasza sie telefonicznie. Odpowiedzi udziela sie ta sama droga, w tym samym dniu lub najpózniej dnia nastepnego.
  • Rozsadzanie gosci w czasie oficjalnych sniadan i obiadów opiera sie na zasadzie pierwszenstwa, osobistej randze i pozycji kazdego uczestnika.
  • Gospodarze zawsze siedza naprzeciwko siebie, aby w ten sposób widziec wszystkich gosci, obserwowac prace obslugi kelnerskiej i w miare potrzeby dyskretnie porozumiec sie ze soba wzrokiem.
  • W czasie sniadan i obiadów, w których uczestnicza kobiety i mezczyzni, rozsadza sie gosci na przemian.
  • Starszenstwo meza przechodzi na zone. Jesli maz zajalby przy stole np. miejsce 2, zonie z reguly przypadnie równiez to miejsce .
  • Gosciom zagranicznym, przy równych stanowiskach, przyznaje sie pierwszenstwo przed krajowymi.
  • Rozsadzenie gosci ma duzy wplyw na atmosfere, stad tez nie sadzamy obok siebie osób, które przebywaja stale razem. Dotyczy to meza i zony oraz innych czlonków rodziny. Nie sadzamy równiez obok siebie ludzi niedarzacych sie sympatia.
  • Przystepujac do rozsadzania, nalezy pamietac, aby goscie mogli sie porozumiec miedzy soba. Niekiedy zachodzi potrzeba posluzenia sie tlumaczem. Zajmuje on zawsze miejsce nizsze od miejsca osoby, której ma tlumaczyc. Tlumacz gospodarza lub gospodyni siada z ich lewej strony.
  • Zaproszenie mozna przyjac lub nie, ale z chwila zaakceptowania i poinformowania o tym gospodarzy na zaproszonego spadaja pewne obowiazki. Jednym z nich jest punktualne przybycie.
  • Jesli gospodarze stwierdza, ze jedna z zaproszonych par nie przybyla, powinni czekac pól godziny, jednak nie dluzej, gdyz dalsze oczekiwanie obrazaloby gosci, którzy przybyli na czas.
  • Jesli gospodarze dojda do wniosku, ze goscie tylko sie spóznia, powinni pozostawic nakrycie, a po rozpoczeciu posilku wyjasnic przyczyny ich nieobecnosci. Jesli natomiast stwierdza, ze goscie ci w ogóle nie przyjda, powinni dokonac poprawek w planie stolu, usuwajac dyskretnie nakrycia przeznaczone dla tych gosci. Nakrycia mozna usunac dopiero wtedy, gdy jest pewnosc, ze goscie nie przyjda. W innym wypadku moze powstac dosc przykra sytuacja: wszyscy siedza przy stole i prowadza ozywiona rozmowe, gdy zjawiaja sie spóznieni goscie, dla których nie ma juz miejsca.
  • Gospodyni zaprasza do stolu kobiety, gospodarz - mezczyzn i wchodzi do jadalni ostatni.
  • Gospodyni konczy jedzenie ostatnia.
  • Po porozumieniu sie wzrokiem z gospodarzem i upewnieniu sie, ze wszyscy juz zjedli, gospodyni sklada serwetke i w ten sposób daje znak, ze posilek jest zakonczony. Idac za przykladem gospodyni, goscie klada serwetke na stól z lewej strony talerza. Nie skladaja jej tak starannie, jak byla ulozona przed uzyciem, ale tez nie pozostawiaja jej w nieladzie. Gospodyni nie spieszy sie jednak ze wstaniem od stolu, chcac w ten sposób umozliwic zakonczenie rozmowy, dopalenie papierosa, dopicie znajdujacego sie w kieliszkach napoju. Dopijanie w pospiechu, w momencie wstawania, nie nalezy do dobrych obyczajów.
  • Po kawie, niezaleznie od tego, czy byla ona podana w innym pomieszczeniu, czy tez przy stole w jadalni, inicjatywe powstania i pozegnania sie podejmuje gosc honorowy, wychodzac z zalozenia, ze dom gospodarzy trzeba opuscic nie za wczesnie i nie za pózno.
  • Zdarza sie, ze gosc zmuszony jest wczesniej opuscic przyjecie ze wzgledu na inne obowiazki. W momencie przyjscia uprzedza gospodynie o swym zamiarze i w odpowiednim czasie wychodzi niepostrzezenie, pokloniwszy sie jedynie gospodarzom.
  • Opuszczajac przyjecie, goscie zegnaja sie z innymi uczestnikami, gospodynia i gospodarzem. Jesli jednak w sniadaniu lub obiedzie bierze udzial duza liczba gosci, nie ma obowiazku pozegnania sie ze wszystkimi. Wystarczy w zupelnosci uscisnac dlon tych uczestników, z którymi prowadzilo sie rozmowe, i oczywiscie pozegnac sie z gospodarzami. Wychodzac z licznego przyjecia, staramy sie, by nie zwracac na siebie uwagi i nie przeszkadzac innym uczestnikom, którzy pragna jeszcze pozostac i kontynuowac rozpoczeta rozmowe.
  • Odchodzac, goscie dziekuja za zaproszenie, goscinnosc, dobry nastrój, a gospodarze - za przyjecie zaproszenia.
  • Podziekowanie wyrazone przy pozegnaniu z gospodarzami jest wystarczajace. Przy najblizszym spotkaniu wspominamy mily wieczór i jeszcze raz dziekujemy. Telefoniczne podziekowanie moze miec miejsce tylko w przypadku utrzymywania bardzo bliskich stosunków.
  • Sprzatniecie i doprowadzenie mieszkania do porzadku nalezy oczywiscie do gospodarzy. Na dzialce bywa niekiedy inaczej. Goscie podejmuja inicjatywe uporzadkowania terenu, likwidacji prowizorycznie urzadzonego stolu, ustawienia na wlasciwym miejscu krzesel i lezaków. Nalezy to ocenic jako czyn zaslugujacy na pochwale, swiadczacy o wysokiej kulturze osobistej gosci.
  • Przy stole nie uzywamy telefonu komórkowego, powinien byc wylaczony
  • Naganne jest ssanie palców przy stole lub obgryzanie paznokci.
  • Nos wycieramy chusteczka, odwracajac sie od stolu lub opuszczajac na chwile towarzystwo.

JEDZENIE

  • Siedziec nalezy nie tylko wygodnie i pewnie, lecz takze ladnie i elegancko.
  • Nogi pod stolem trzymamy zwarte. Nie krzyzujemy ich, nie zakladamy jednej na druga. Stopy powinny spoczywac spokojnie. Nie poruszamy nogami.
  • Glowy nie nalezy podpierac reka.
  • Kobieta powinna, sciskajac lekko kolana, skrzyzowac nogi w okolicy podudzia (powyzej kostek).
  • W czasie jedzenia trzymamy rece na stole, powyzej przegubu.
  • Lokci nie trzymamy na stole.
  • Po zajeciu miejsca przy stole zdejmujemy kartke z nazwiskiem, jesli znajduje sie na kieliszku do wina bialego lub na serwetce, i odkladamy na bok.
  • Serwetke, która sluzy do wytarcia ust w czasie posilków, rozkladamy na kolanach.
  • Przed siegnieciem po kieliszek ocieramy lekko usta serwetka, gdyz na brzegu kieliszka nie nalezy zostawiac sladów szminki i tlustych plam.
  • Sztucce sa ulozone wedlug kolejnosci uzycia.
  • Przystepujac do jedzenia, bierzemy najpierw sztucce znajdujace sie najdalej od talerza, z kolei nastepne, trzymajac sie zasady - od zewnatrz do wewnatrz.
  • Wszystko, co znajduje sie na stole i co sie podaje, jest przeznaczone dla gosci, którzy jedza i pija bez potrzeby specjalnego zachecania.
  • Pierwsza rozpoczyna jesc gospodyni.
  • Spozywajac serwowane potrawy, nie pochylamy zbyt nisko glowy nad stolem. Siedzimy prosto, przenoszac sztuccami potrawy do ust, a nie odwrotnie.
  • Sztucce wziete do rak nie powinny wiecej dotykac obrusa. Nie opieramy ich o stól i brzeg talerza.
  • Sztucce w przerwie jedzenia krzyzujemy na talerzu, a po zakonczeniu - kladziemy na nim równolegle.
  • Kieliszków z winem nie trzymamy za kielich. Powinnismy trzymac je za nózke.
  • Rece trzymamy na stole oparte srodkiem stawu przedlokciowego.
  • Gorliwe zachecanie do picia alkoholu jest niegrzeczne.
  • Toasty wznosi sie miedzy daniami, a nie gdy na stole znajduja sie gorace dania.
  • Interesowanie sie zawartoscia kieliszków sasiadów swiadczy o braku kultury.
  • Poprawianie wlosów, pudrowanie twarzy, szminkowanie ust odbywa sie w garderobie, a nie przy stole.
  • Nie bawimy sie sztuccami. Nie bebnimy palcami o blat stolu.
  • Nie sciagamy butów pod stolem, nawet w sytuacji duzego dyskomfortu dla stóp.
  • Usta wycieramy lewa reka, prawa musimy miec wolna, by uniesc don kieliszek z woda lub winem.
  • Tylko plócienne serwetki kladziemy podczas jedzenia na kolanach. Papierowe powinny spoczywac przez caly czas posilku po lewej stronie talerza.
  • Podczas aperitifu podaje sie lekkie alkohole: wermuty, gin z tonikiem, campari, koktajle z soków owocowych. Jedynym mocniejszym trunkiem moze byc wówczas whisky z woda lub lodem. Aperitif trwa ok. 20 minut.
  • Pierwszy toast zawsze nalezy do gospodarza lub zamawiajacego, który w ten sposób wita gosci. Wznosi sie go tylko winem lub szampanem. Nigdy wódka czy piwem. Nie powinno sie wznosic toastu przed przystawka.
  • Dekoracje jemy pod warunkiem, ze sa jadalne. Choragiewki, parasolki i inne ozdoby sluzace wylacznie do dekoracji potrawy na samym poczatku posilku odkladamy na brzeg talerza. Podobnie jest z napojami. Nabite na brzeg szklanki cytryne czy plasterek pomaranczy wrzucamy do srodka szklanki i wyciskamy delikatnie mieszadelkiem.
  • Ryb nie powinno sie jesc dwoma widelcami. Sztucce do ryb to widelec i szeroki tepy nóz, którym niczego nie kroimy, tylko oddzielamy mieso od osci. Zwyklym nozem i widelcem jemy ryby wedzone i sledzie.
  • Pestek i osci pozbywamy sie ta sama droga, która trafily do ust. Pestki wypluwamy dyskretnie na lyzeczke i odkladamy je na brzeg talerza, osci usuwamy z ust widelcem. Jezeli osc utkwi ci w gardle, przepros, wstan od stolu i pozbadz sie jej w toalecie.
  • Papierosy moga sie pojawic przy stole dopiero przy kawie i deserze lub deseczce serów. I to pod warunkiem, ze wszyscy siedzacy przy stole wyrazaja na to zgode.
  • Grzechem smiertelnym jest zapalenie papierosa przy stole, kiedy nie wszyscy wspólbiesiadnicy zakonczyli jedzenie.
  • Obowiazujace zasady grzecznosci zmieniaja sie. Dzis podreczniki etykiety nie zachecaja juz do rozpoczynania jedzenia niemodnym slowem: smacznego. Wstajac od stolu natomiast, zawsze wypada podziekowac.
  • Noze, widelce i lyzke ukladamy wg kolejnosci spozywanych dan.
  • Obrane owoce kroi sie fantazyjnie, np. w kostke, romby lub w plastry (z miazszu mozna równiez wydrazyc kulki), dzieli na czastki i uklada dekoracyjnie na dluzym plaskim talerzu.
  • Morele, brzoskwinie i gruszki mozna pokroic na 6-8 czesci, wzdluz owocu albo w kostke.
  • Kiwi w plastry albo na 6-8 czesci, wzdluz owocu, Ananasy na polówki lub cwiartki plastrów albo w kostke, Arbuzy i melony w kostke lub slupki, mozna tez wydrazyc z nich kulki, Sliwki kroi sie na cwiartki, Jablka na 6-8 czesci wzdluz owocu albo na pólplasterki, Mandarynki, Klementynki dzieli sie (zgodnie z budowa) na czastki; Pomarancze, Grejpfruty mozna podzielic na czastki albo pokroic w plastry lub polówki plastrów. Jagody, maliny i poziomki podaje sie bez ogonków, w porcjach, na talerzykach albo w miseczkach, kielichach, kompotierkach itp., postawionych na talerzyku podstawce. Truskawki Mozna je podawac w porcjach, jak owoce jagodowe albo w duzej salaterce - obrane (cale czy tez pokrojone na polówki)
  • Do nakladania owoców podaje sie komplet sztucców albo duza lyzke i widelec (takie jak do drugiego dania). Nakryciem do owoców jest talerz deserowy oraz - jesli owoców nie trzeba kroic - lyzka i widelec deserowy, a jezeli owoce wymagaja krojenia - nóz i widelec deserowy.
  • Owoce, które nie wymagaja krojenia, je sie lyzka, a widelcem jedynie przytrzymuje sie wieksze kawalki. Jezeli owoce sa w duzych kawalkach i trzeba je kroic na talerzu, do jedzenia sluzy widelec. Nie nalezy jednak nakluwac pokrojonych kawalków, lecz nabierac je na widelec, poniewaz nakluwanie uznane jest za nieeleganckie. Jezeli trafi sie na pestke, np. w czastce pomaranczy, trzeba ja dyskretnie odlozyc lyzka na brzeg talerza.
  • Do drobnych owoców podaje sie smietane lub cukier puder. Owoce te je sie lyzeczka do herbaty. Jesli sa nalozone do pucharków, lyzeczke kladzie sie na talerzyku podstawce.
  • Jablka i gruszki - po przelozeniu na talerzyk, kroi sie na 4 lub 8 czesci (w zaleznosci od wielkosci). Kazda czesc obiera sie i wycina z niej gniazdo nasienne. Odpadki odklada sie na przeznaczony do tego celu talerzyk. Jablka i gruszki mozna jesc, biorac je w reke i odgryzajac po kawalku albo poslugujac sie nozem i widelcem (jest to zalecane zwlaszcza przy soczystych gruszkach).
  • Pomarancze, mandarynki - skóre tych owoców nacina sie w 4-6 miejscach i zdejmuje, a miazsz dzieli sie na czastki. Owoce je sie rekami, dyskretnie odkladajac pestki na talerzyk na odpadki.
  • Grejpfruty - podaje sie je w polówkach, przekrojone w poprzek, na duzym talerzu, tak aby wokól owocu bylo wolne miejsce szerokosci ok. 3 cm. Przed podaniem mozna posypac grejpfrut cukrem pudrem, ale i tak trzeba podac cukier osobno, gdyby ktos chcial doslodzic. Mozna tez naciac owoc specjalnym nozykiem wzdluz komór, aby ulatwic wybieranie miazszu, ale nie jest to konieczne (z nacietego za wczesnie grejpfruta wycieka sok). Miazsz je sie lyzeczka do herbaty albo specjalna lyzeczka do grejpfuta.
  • Arbuzy - przed podaniem kroi sie je na platy. Plat owocu naklada sie na talerz przeznaczonymi do tego sztuccami: lyzka i widelcem. Je sie widelcem i nozem deserowym, obcinajac od skóry po kawalku miazszu. Kawalki owocu naklada sie na widelec; nakluwanie jest nieeleganckie. Pestki odsuwa sie na brzeg talerza. Skóre i pestki odklada sie na talerz na odpadki lub zostawia na talerzu, jesli nie bedzie sie juz jadlo.
  • Ananasy - owoce podaje sie pokrojone wzdluz na czesci, z ozdobnym pióropuszem (odcina sie zwiedniete konce). Kazda czesc kroi sie w poprzek na kawalki szerokosci 2 cm, które odcina sie od skóry i przesuwa naprzemiennie w lewo i w prawo. Tak przygotowany owoc naklada sie na talerz przeznaczonymi do tego sztuccami i je widelcem oraz nozem, zostawiajac skóre na talerzu jak w przypadku arbuza.
  • Melony - przed podaniem przecina sie owoce na pól, wycina brzeg polówek w zabki oraz wykrawa srodek z pestkami. Polówke lekko nacieta przy skórce wklada sie do miseczki z pokruszonym lodem. Do srodka owocu mozna wlac 40 g czerwonego porto. Miseczke stawia sie na talerzyku. Miazsz je sie lyzka, pomagajac sobie widelcem. Melony mozna równiez podac tak jak ananasy.
  • Granaty - podaje sie je w polówkach, przekrojone wzdluz, i je lyzeczka do herbaty.
  • Banany - po przelozeniu na talerzyk deserowy obiera sie je palcami, a skóre odklada na talerz na odpadki. Banany je sie widelcem i nozem, odkrawajac po plasterku.
  • Kiwi - obiera sie je ze skóry, która nalezy odlozyc na przeznaczony do tego talerz. Je sie widelcem i nozem, krojac dowolnie w plasterki albo w czastki (wzdluz owocu). Kiwi mozna takze przekroic w poprzek na polówki. Wtedy miazsz wybiera sie lyzeczka, ale w ten sposób da sie zjesc tylko owoc dojrzaly.
  • Winogrona - najlepiej podawac do nich specjalne nozyki. Kladzie sie je na talerzyku wylozonym serwetka, obok patery z winogronami. Kazdy odcina sobie galazke, kladzie ja na talerz i kolejno odrywa owoce. Na bardzo eleganckich przyjeciach dyplomatycznych przed zjedzeniem, pojedyncze winogrona plucze sie w przygotowanej wodzie. Owoce powinno sie jesc w calosci. Sporadycznie mozna odlozyc skórke i pestki na talerz na odpadki. Odkladanie tam sterty skórek jest nieapetyczne. Ten, kto nie moze jesc calych owoców, powinien raczej zrezygnowac z jedzenia winogron na przyjeciu. Jesli nie ma sie specjalnych nozyczek, mozna przed podaniem pociac kisc na male galazki (5-6 owoców) i ulozyc ja tak, zeby wygladaly na niepociete. Odrywanie przy stole galazek jest nieeleganckie. W zadnym wypadku nie odrywa sie tez po jednym owocu z kisci lezacej na paterze. Czeresnie, wisnie, porzeczki - powinny byc z ogonkami (galazkami), bo wtedy nie wycieka z nich sok i latwiej je nalozyc na talerz. Naklada sie kilka wisni, kilka czeresni, kilka galazek porzeczek. Ogonki odrywa sie palcami, podobnie odrywa sie porzeczki od galazek. Pestki i ogonki odklada sie reka na talerzyk przeznaczony na odpadki.
  • Lyzke po zjedzeniu zupy kladziemy na plaskim talerzu pod spodem, a nie zostawiamy w zupie.
  • Nie dosalaj jedzenia, dopóki nie spóbujesz.
  • Drób przy eleganckim stole je sie sztuccami.
  • Karczochy je sie, odlamujac platki od zewnatrz do wewnatrz i maczajac w sosie. Po zjedzeniu platków wycina sie wnetrze kwiatu i wyjada dno za pomoca sztucców.
  • Ostrygi je sie za pomoca specjalnego widelca. Odcina sie od muszli, usuwa ciemne niejadalne czesci, skrapla cytryna i zjada.
  • Jesli ostryga jest podana zamknieta, nalezy rozchylic ja specjalnymi szczypcami, trzymajac caly czas poziomo wypukla strona w dól i zjesc prosto z muszli.
  • Malze mozna podawac w talerzu do zupy.
  • Krewetki nalezy podawac zawsze obrane. Jesli krewetka nie jest obrana, uwolnij ja z pancerza, przekrecajac w rekach pancerz i wydlubujac ja ze srodka.
  • Raki, langusty i homary jemy za pomoca szczypczyków i dlugiego widelczyka zakonczonego ostrymi szpikulcami. Mieso wyciagamy z kleszczy, nózek i ogona.
  • Slimaki chwytamy za skorupe w specjalne szczypce, wyjmujac ze srodka malym widelcem z dwoma zebami. Mieso kladziemy na lyzke i skrapiamy sosami lub dodatkami.
  • Jesli podano slimaki morskie, nalezy je wyjmowac specjalna szpilka.
  • Koneser spaghetti uzywa jedynie widelca, jednak wskazane jest równiez podanie lyzki.
  • Dokladki, szczególnie zup i przystawek, nie sa mile widziane, gdyz dania te jako poczatkowe nie sa zwykle przygotowywane w duzych ilosciach.
  • Jesli posilek jest za goracy, nalezy odczekac chwile az wystygnie, a nie dmuchac w danie.
  • Zbyt wlókniste mieso mozna wyjac na widelcu dyskretnie i odlozyc na brzeg talerza. Nie wypluwaj przezutego miesa w serwetke.
  • Raki podawane sa zwykle w calosci je sie je za pomoca specjalnego noza do pancerza, widelca i palców.
  • Kawior je sie za pomoca lopatki lub noza z zakrzywionym ostrzem. Sztucce te nie moga byc metalowe, gdyz psuja smak kawioru.
  • Kawior nalezy podawac mocno schlodzony. Mozna go jesc, nakladajac na tost z maslem.
  • Sushi je sie palcami lub paleczkami, maczajac w sosach.
  • Amuse-gueule francuska miniprzekaska na pobudzenie apetytu, np. kawalek pasztetu.
  • Chleb, buleczki i maslo sa podawane w koszyczku na poczatku posilku i nalezy je przelozyc najpierw na wlasny talerzyk, po czym urwac kawalki pieczywa i posmarowac nozem do masla.
  • Koszyk z pieczywem powinien byc przykryty serweta, aby chleb nie obsechl.
  • Do kawioru i wedzonego lososia podajemy tosty bez skórki.
  • Do surowych ostryg najbardziej pasuje pumpernikiel.
  • Do serów pasuje pieczywo slodkie z orzechami, rodzynkami, bagietka, krakersy
  • Jajka na miekko podawane sa w kieliszkach z lyzeczka polozona na podstawce. Obtlukuje sie skorupke,a jej resztki kladzie na talerzyk. Po obcieciu czubeczka jajka wyjadamy wnetrze lyzeczka.
  • Jajko w koszulce je sie sztuccami zakaskowymi, a podaje w porcjach lub na podgrzanym pólmisku.
  • Jajka na twardo podaje sie obrane (wtedy nakladamy je lyzka lub szczypcami) lub w skorupkach (wtedy uzywamy rak). Pamietajmy o naczyniu na skorupki.
  • Jajka podaje sie zaraz po przyrzadzeniu (prócz jaj na twardo).
  • Kanapki jemy reka, gdyz sa zwykle bogato ustrojone. Po zakonczeniu jedzenia reke wycieramy serwetka.
  • Pasztety podawane jako przekaska sa zwykle podawane w kawalkach. Nie nalezy kroic ich nozem.
  • Salata powinna byc podana na stól rozdrobniona w sposób umozliwiajacy jedzenie bez krojenia.
  • Czyste zupy i kremy podaje sie w bulionówce z uszkami i zaczyna sie jesc specjalna okragla lyzka do bulionu, a konczy wypijajac (choc najnowsze zasady mówia, ze juz sie zup nie dopija). Paszteciki podane jako dodatek kladzie sie na talerzyku, po lewej stronie wylozonym serwetka, i zjada reka.
  • Zupy tradycyjne podaje sie w wazie i kazdy naklada sobie na wlasny talerz nie wiecej niz do wewnetrznego brzegu talerza.
  • Kure w zupie je sie sztuccami, lyzka popijajac zupe. Kostki odkladamy na przeznaczony do tego talerz.
  • Groszek ptysiowy i grzanki do zup kremów podajemy w miseczce obok talerza i gosc naklada je sobie przed rozpoczeciem jedzenia zupy.
  • Nie nalezy maczac w zupie chleba.
  • Talerzy do zup nie nalezy przechylac, aby zjesc do konca. Lyzke po skonczeniu jedzenia kladziemy na talerzu-podstawce.
  • Ryb sie nie kroi, tylko rozdrabnia. Wyjatkiem jest ryba wedzona.
  • Jesli rybe podano z cytryna, mozna dolaczyc specjalny przyrzad do wyciskania cytryny. Kladzie sie go po prawej stronie talerza.
  • Sery zwykle podaje sie po daniu glównym pokrojone na drewnianych tacach. Sery powinny byc ulozone w kolejnosci od najlagodniejszych do najostrzejszych.
  • Mieso smazone, gotowane i duszone podaje sie na stól poporcjowane.
  • Gulasz i ragout mozna jesc samym widelcem.
  • Zeberka mozna jesc palcami, jesli na stole znajduje sie podana do nich miseczka z woda.
  • Ze wzgledów higienicznych nie nalezy zjadac miesa lub kawalków pieczywa bezposrednio z widelca do founde, gdyz zaraz zostanie z powrotem zamoczony.
  • Udko mozna wziac w reke za koniec okrecony papierem lub folia aluminiowa.
  • Ziemniaki je sie widelcem - nie powinno sie ich kroic.
  • Ziemniaki w mundurkach nacinamy i sciagamy skórke palcami. Jesli ziemniak jest podany w folii, srodek wyjadamy lyzeczka.
  • Tort podaje sie w calosci na paterze i kroi specjalnym nozem maczanym w naczyniu z goraca woda. Kawalki tortu naklada sie lopatka.
  • Pokrojone kawalki ciasta podaje sie na dekoracyjnym pólmisku, a sosy do nich w sosjerkach.
  • Ciastka podaje sie na paterze lub tacy i nabiera szypczykami. Mozna je jesc palcami lub widelczykiem, zaleznie od rodzaju ciastek.
  • Przy podawaniu kawy nalezy pamietac o dzbanuszku z mlekiem i cukiernicy z lyzeczka.
  • Lyzeczki do kawy i herbaty kladziemy na spodeczkach. 

Restauracja

  • Uczestnicy liczniejszych przyjec nie zawsze otrzymuja serwowane danie w tym samym czasie. Po otrzymaniu posilku rozpoczynamy jesc, nie dopuszczajac, by podane danie wystyglo.
  • Goscie, którzy zostali obsluzeni pierwsi, jedza nieco wolniej, tak aby wszyscy konczyli posilek mniej wiecej w tym samym czasie.
  • Niezaleznie od tego, w jakim czasie goscie rozpoczynaja spozywanie potraw, mezczyzna nie powinien brac sztucców, zanim nie uczynia tego jego sasiadki.
  • W dobrych restauracjach z dania glównego, podanego na pólmisku, na talerz trafia ok. polowy jego zawartosci.
  • W momencie gdy goscie zjedza pierwsza porcje, kelner ponownie naklada potrawy, niejednokrotnie uzywajac czystych nakryc.
  • Ulozeniem sztucców nalezy sygnalizowac obsludze nasze zyczenia, np. ze jeszcze nie skonczylismy lub prosimy o ponowne nalozenie.
  • Gdy zamówisz jedno danie, a twój towarzysz dwa, kelner zapewne zaproponuje ci aperitif lub przekaske z pieczywa i aromatycznego masla. Nie nalezy wtedy odmawiac, gdyz niekomfortowe jest wpatrywanie sie w talerz kompana i prowadzenie niezrecznej konwersacji miedzy jego kolejnymi kesami. Kelner przyniesie twoja potrawe dopiero w czasie drugiego dania wspólbiesiadnika.
  • Gdy wchodzimy do restauracji, mezczyzna otwiera drzwi kobiecie i puszcza ja przodem.
  • Mezczyzna pomaga kobiecie zdjac okrycie, oddaje je do szatni i odbiera numerek.
  • W przypadku gdy kelner pokazuje miejsce, kelner idzie przodem, nastepnie kobieta, a za nia mezczyzna.
  • Gdy nie ma osoby, która wskazuje miejsce, mezczyzna idzie przodem, wybierajac stolik oraz miejsce, które umozliwia widok calej sali, proponuje je kobiecie, a po uzyskaniu akceptacji odsuwa krzeslo kobiety i pomaga jej usiasc.
  • W eleganckich restauracja kobiety otrzymuja menu bez cen.
  • Szczególnie na spotkaniach sluzbowych nalezy wybierac potrawy, które maja srednia cene. Wybranie zarówno najdrozszych, jak i najtanszych moze byc zle odebrane przez osobe placaca.
  • Rachunek placi strona zapraszajaca.
  • Mezczyzna pyta, co kobieta wybrala, moze jej równiez cos polecic. Nastepnie, gdy kelner podejdzie, sklada zamówienie kobiety, pokazujac, ze zapamietal, co ona wybrala, a nastepnie zamawia swój posilek.
  • Gdy kobieta mówi "zamów cos dla mnie", mezczyzna powinien ze szczególna troska zamówic dla niej posilek, okazujac jej w ten sposób szacunek.
  • Gdy kobieta zaczyna wstawac, mezczyzna powinien wstac pierwszy, podac jej dlon i pomóc, odsuwajac w czasie wstawania krzeslo.
  • Gosc ma prawo do najlepszego miejsca z widokiem na sale.
  • Po tym jak usiadziesz, rozlóz serwetke na kolanach, a kiedy wstajesz - polóz ja estetycznie z prawej strony talerza. W zadnym wypadku nie zostawiaj jej na krzesle.
  • Gosc nie powinien jesc sam. Ty równiez cos zamów.
  • Zamawiaj sprawnie, aby nie dawac sygnalów o braku zdecydowania.
  • Rachunek nalezy placic dyskretnie.
  • Jesli nie wiesz, jak jesc dana potrawe popros kelnera o pomoc lub obserwuj wspólbiesiadnika.
  • Jesli nie znasz sie na winach, a poproszono cie o wybór, poradz sie kelnera.
  • Profesjonalny personel zwykle nie wymaga od gosci pomocy przy rozstawianiu i zbieraniu nakryc.   

Nakrycie stołu

Nakrycie rozszerzone

 

  • Nakrycie tego typu jest stosowane przy przyjęciach składających się z wielu dań, do których będą serwowane różne napoje i trunki. Z reguły nakrycie takie składa się z: dużego noża, noża do przystawek, noża do ryb, dużego widelca, widelca do przystawek, widelca do ryb, łyżki do zupy, widelczyka deserowego, łyżeczki deserowej, talerzyka na pieczywo, noża do masła, kieliszka do wina białego, kieliszka do wina czerwonego, kielicha do szampana (ewentualnie), serwety, biletu (wizytowego) i podtalerza na którym ustawiamy zastawę.  
  • Podtalerz na którym ustawiamy zastawę, (często platerowany) wyznacza środek całego nakrycia. Sztućce którymi posługujemy się prawą ręką - nóż do dania głównego, nóż do ryb, łyżkę do zupy i nóż do przystawek kładziemy z prawej strony ( w takiej właśnie kolejności licząc od podtalerza). Po lewej stronie kładziemy duży widelec do dania głównego, widelec do ryb i widelec do przystawek. Talerzyk na pieczywo ustawiamy z lewej strony, nieco wyżej w niewielkiej odległości od ostatniego widelca. Na jego prawej krawędzi kładziemy nóż do pieczywa (ostrzem skierowanym w lewo). Zalecane jest przez niektórych znawców savoire-vivre by ilość sztućców nie przekraczała trzech po prawej i dwóch po lewej stronie, chcąc się do tego zastosować pozostałe sztućce donosimy w miarę podawania potraw. Układ przedstawiony poniżej należy interpretować w sposób taki, iż wymiennie stosujemy zestaw do ryb z zestawem do przystawki.
  • Kieliszki ustawiamy następująco: kielich do czerwonego wina na linii noża do dania głównego, kieliszek do wina białego nieco niżej po prawej stronie, kielich do szampana na lewo od kielicha do szampana, nieco wyżej.  

 

 

 

 

 

 

[HOME] [CIEKAWOSTKI] [A-Z] [SLOWNIK] [SAVOIR VIVRE] [KSIEGA GOSCI] [KONTAKT] [CIASTA]